{"id":913,"date":"2011-03-17T11:19:15","date_gmt":"2011-03-17T09:19:15","guid":{"rendered":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/?page_id=913"},"modified":"2018-01-09T17:00:12","modified_gmt":"2018-01-09T17:00:12","slug":"leis-an-alt-toiseach-fhaclan","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/clar-amais\/far-a-bheil-rudan-agus-a-leithid-sin\/aig-air-do-fo-aas-thar\/leis-an-alt-toiseach-fhaclan\/","title":{"rendered":"leis an alt, toiseach fhaclan"},"content":{"rendered":"<h3 class=\"page-info\">Mineachadh<\/h3>\n<h3><strong><em>P\u00e0irt 2: leis an alt, toiseach fhaclan <\/em><\/strong><\/h3>\n<p>\u00a0Far a bheil an t-alt (<strong>am\/an\/a\u2019\/an t-\/na<\/strong>) a\u2019 dol le facal, gheibhear na p\u00e0train a leanas. \u00a0Anns a\u2019 chuid mh\u00f2r de shuidhichidhean, tha an t-alt a\u2019 tionndadh gu <strong>a\u2019<\/strong> an \u00e0ite <strong>an\/am <\/strong>agus tha toiseach an fhacail (agus toiseach fhaclan a tha tighinn \u00e0s an d\u00e8idh) ag atharrachadh:<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li>air <strong>a\u2019 bh<\/strong>\u00f2rd <strong>dh<\/strong>ubh (<em>fireannta<\/em>), leis a\u2019 <strong>bh<\/strong>riosgaid <strong>mh<\/strong>ilis (<em>boireannta<\/em>).<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Chan eil toiseach fhaclan a\u2019 t\u00f2iseachadh le <strong>d<\/strong>, <strong>t, l, n, r, sg, sm, sp, st<\/strong> ag atharrachadh (ach <em>tha<\/em> toiseach fhaclan mar <strong>m\u00f2r <\/strong>no <strong>ceart<\/strong> nuair a tha iad a\u2019 tighinn \u00e0s an d\u00e8idh):<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li>aig <strong>an d<\/strong>oras <strong>mh<\/strong>\u00f2r, anns <strong>an<\/strong> <strong>sp<\/strong>ot <strong>ch<\/strong>eart.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Tha <strong>an<\/strong> air a chleachdadh an \u00e0ite <strong>a\u2019 <\/strong>le faclan a\u2019 t\u00f2iseachadh le <strong>a\/\u00e0, e\/\u00e8, i\/\u00ec, o\/\u00f2, u\/\u00f9.<\/strong>\u00a0 Tha faclan a\u2019 t\u00f2iseachadh le<strong> f <\/strong>no<strong> fr <\/strong>a\u2019 leantainn an aon ph\u00e0train:<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li>aig <strong>an a<\/strong>bhainn dhomhainn (<em>boireannta<\/em>), air <strong>an<\/strong> <strong>ei<\/strong>lean bheag (<em>fireannta<\/em>)<\/li>\n<li>leis <strong>an fh<\/strong>eadan, anns <strong>an fhr<\/strong>aoch.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Tha faclan a\u2019 t\u00f2iseachadh le <strong>s + a\/\u00e0, e\/\u00e8, i\/\u00ec, o\/\u00f2, u\/\u00f9<\/strong> (<strong>s\u00e8i<\/strong>thear, <strong>sea<\/strong>caid) agus faclan le <strong>s + l\/n\/r<\/strong> (<strong>sl<\/strong>eids, <strong>sr<\/strong>uthan) a\u2019 leantainn a\u2019 ph\u00e0train a leanas:<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li>air <strong>an t-s<\/strong>\u00e8ithear (mh\u00f2r), anns <strong>an t-s<\/strong>eacaid (bhuidhe), aig<strong> an t-sr<\/strong>uthan (bheag).<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Tha riochdan \u00e0raidh ann de <strong>do<\/strong>\/<strong>dha<\/strong>, <strong>de<\/strong>\/<strong>dhe<\/strong>, <strong>fo<\/strong>, <strong>bho\/o<\/strong>, <strong>ro<\/strong>, <strong>tro<\/strong>, <strong>mu<\/strong> a tha a\u2019 cr\u00ecochnachadh le <strong>\u2013n<\/strong> agus a tha air an cleachdadh le faclan+an t-alt (<strong>am baile, an sruth<\/strong>):<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li><strong>don bh<\/strong>aile (mh\u00f2r), <strong>dhan ch<\/strong>las, <strong>fon bh<\/strong>\u00f2rd, <strong>tron fhr<\/strong>aoch, <strong>tron t-s<\/strong>ruth.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Tha riochdan \u00e0raidh ann de <strong>\u00e0, ann an, le, ri <\/strong>a tha a\u2019 criochnachadh le <strong>\u2013s<\/strong> agus a tha air an cleachdadh le faclan+an t-alt (<strong>an c\u00e0r, an t-\u00f2rd<\/strong>):<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li><strong>anns a\u2019 ch<\/strong>\u00e0r<strong>\/sa ch<\/strong>\u00e0r<strong>\/san <\/strong>abhainn<strong>, leis an <\/strong>\u00f2rd (mh\u00f2r)<strong>, ris a\u2019 ch<\/strong>\u00f9 (chaol).<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Tha <strong>ann<\/strong> a\u2019 dol le<strong> mo, do, a, ar, ur, an\/am <\/strong>gus na riochdan seo a dh\u00e8anamh:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>nam\/na mo<\/strong>, <strong>nad\/na do<\/strong>, <strong>na<\/strong>, <strong>na\/na h-<\/strong>,<strong> nar<\/strong>, <strong>nur<\/strong>, <strong>nan\/nam<\/strong>.<\/li>\n<li>Tha mo leabhar <strong>nam\/na mo<\/strong> bhaga. Carson nach eil thu <strong>nad<\/strong> shuidheachan?<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0[Tha <strong>\u00e0s<\/strong> air a chleachdadh an \u00e0ite <strong>\u00e0 <\/strong>ro <strong>mo, do, a, ar, ur, an\/am<\/strong> agus, uaireannan, ro ainmean-\u00e0ite a\u2019 t\u00f2iseachadh le <strong>a\/\u00e0, e\/\u00e8, i\/\u00ec, o\/\u00f2, u\/\u00f9<\/strong>: <strong>\u00e0s mo <\/strong>l\u00e0mhan, <strong>\u00e0s<\/strong> <strong>A<\/strong>meireaga.\u00a0\u00a0\u00a0Tha <strong>ann an\/am<\/strong> uaireannan a\u2019 dol gu <strong>an <\/strong>no <strong>am<\/strong>: Bha sinn <strong>an<\/strong> Glaschu.\u00a0\u00a0\u00a0Tha <strong>ris<\/strong>, <strong>anns<\/strong> air an cleachdadh ro <strong>gach<\/strong>: <strong>ris<\/strong> gach duine, <strong>anns <\/strong>gach \u00e0ite.\u00a0\u00a0\u00a0Chan eil <strong>t<\/strong>\/<strong>d<\/strong> ag atharrachadh \u00e0s d\u00e8idh <strong>don, fon, on, tron, mun<\/strong>: don <strong>t<\/strong>aigh, mun <strong>d<\/strong>oras. Uaireannan, tha <strong>a&#8217;<\/strong> a\u2019 tighinn \u00e0s d\u00e8idh <strong>don, fon, bhon\/on, ron, tron, mun<\/strong>, gu h-\u00e0raidh ann an c\u00f2mhradh: <strong>dhan a\u2019<\/strong> bh\u00f9th, <strong>fon a\u2019<\/strong> bh\u00f2rd.\u00a0\u00a0\u00a0Tha <strong>anns a\u2019<\/strong> mar as trice ga ghiorrachadh gu <strong>sa<\/strong>\/<strong>san<\/strong>: Cha robh duine <strong>sa<\/strong> bh\u00f9th ach mi fh\u00e8in, Tha am biadh <strong>san<\/strong> \u00e0mhainn] \u00a0Chan eil an t-alt no toiseach facail ag atharrachadh le <strong>gun, mar, eadar, seach, ach<\/strong>:<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li><strong>gun <\/strong>an c\u00e0r<strong>, mar <\/strong>a\u2019 ghrian<strong>, <\/strong>(rud sam bith)<strong> seach <\/strong>an t-seacaid sin, <strong>mar<\/strong> na coin, a h-uile duine <strong>ach<\/strong> am bodach.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Tha am p\u00e0tran a leanas a\u2019 tighinn \u00e0s d\u00e8idh <strong>thar, r\u00e8, chun:<\/strong><\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li><strong>thar na mara<\/strong>, <strong>re na h-\u00f2idhche<\/strong>, <strong>chun na gealaich<\/strong>, <strong>chun a\u2019 bhus<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Ma tha facal a\u2019 seasamh airson c\u00f2rr is aon de rud (<strong>caileagan, bodaich<\/strong>), chan eil an t-alt (<strong>na\/na h-)<\/strong> no toiseach an fhacail ag atharrachadh ach \u00e0s d\u00e8idh <strong>thar, r\u00e8, chun<\/strong>:<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li>do<strong> na b<\/strong>odaich, ris <strong>na c<\/strong>aileagan<strong>, <\/strong>dha <strong>na h-<\/strong>e\u00f2in.<\/li>\n<li>thar<strong> nam <\/strong>beanntan<strong>, <\/strong>r\u00e8<strong> nan <\/strong>lathaichean, chun<strong> nam balach.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Ma tha faclan leithid <strong>mosach <\/strong>no<strong> caol <\/strong>a\u2019 tighinn \u00e0s d\u00e8idh an fhacail, tha iad ag atharrachadh \u00e0s d\u00e8idh an riochd le <strong>i<\/strong> (bod<strong>aich<\/strong>) ach chan eil as d\u00e8idh an riochd le <strong>\u2013an<\/strong> (caileag<strong>an<\/strong>):<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li>do<strong> na b<\/strong>odaich <strong>mh<\/strong>osach, ris <strong>na c<\/strong>aileagan <strong>c<\/strong>aola.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/clar-amais\/far-a-bheil-rudan-agus-a-leithid-sin\/aig-air-do-fo-aas-thar\/\"><span style=\"color: #99cc00;\">Air ais gu <strong>Aig, air, do, fo, \u00e0\/\u00e0s, thar<\/strong><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mineachadh P\u00e0irt 2: leis an alt, toiseach fhaclan \u00a0Far a bheil an t-alt (am\/an\/a\u2019\/an t-\/na) a\u2019 dol le facal, gheibhear na p\u00e0train a leanas. \u00a0Anns a\u2019 chuid mh\u00f2r de shuidhichidhean, tha an t-alt a\u2019 tionndadh gu a\u2019 an \u00e0ite an\/am agus tha toiseach an fhacail (agus toiseach fhaclan a tha tighinn \u00e0s an d\u00e8idh) ag [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":330,"menu_order":26,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-913","page","type-page","status-publish","hentry","has-post-title","has-post-date","has-post-category","has-post-tag","has-post-comment","has-post-author",""],"builder_content":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/913","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=913"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/913\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}