{"id":338,"date":"2010-09-17T15:36:37","date_gmt":"2010-09-17T15:36:37","guid":{"rendered":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/?page_id=338"},"modified":"2018-01-09T09:14:00","modified_gmt":"2018-01-09T09:14:00","slug":"an-cat-an-sruth-faclan-fireanta","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/clar-amais\/rudan\/an-cat-an-sruth-faclan-fireanta\/","title":{"rendered":"An cat, an sruth (faclan f\u00ecreannta)"},"content":{"rendered":"<h3 class=\"page-info\">M\u00ecneachadh<\/h3>\n<p>Tha na faclan G\u00e0idhlig airson rudan agus daoine (me, <strong>cat<\/strong>, <strong>fear<\/strong>)<strong> <\/strong>a\u2019 leantainn p\u00e0tran \u00e0raidh a r\u00e8ir co-dhi\u00f9 a tha iad <em>fireannta<\/em> no <em>boireannta<\/em>, suidheachadh an fhacail san t-seantans agus na litrichean a tha aig toiseach, meadhan no deireadh an fhacail<strong>. <\/strong>Tha am m\u00ecneachadh seo a\u2019 d\u00e8iligeadh ri faclan <em>fireannta<\/em>.<\/p>\n<p>\u2019S e na riochdan s\u00ecmplidh de fhaclan <em>fireannta<\/em> (<strong>c\u00e0r<\/strong>,<strong> aran<\/strong>) leis an alt (<strong>an\/am, a\u2019, an t-<\/strong>):<\/p>\n<ul type=\"circle\">\n<li><strong>an c\u00e0r, an doras, an loch, an nead, an rathad, an sruth, an s\u00f9gh, an taigh<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<ul type=\"circle\">\n<li><strong>am bodach, am feur, am fraoch, am fl\u00f9r, am m\u00f2d, am portan<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<ul type=\"circle\">\n<li><strong>an t-aran, an t-eun, an t\u2013isean,<\/strong> <strong>an t-\u00f2rd, an t-ugh<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ma tha <strong>aig<\/strong>, <strong>air, anns, ris, don<\/strong> a\u2019 tighinn romhpa, tha faclan <em>fireannta <\/em>a\u2019 t\u00f2iseachadh le <strong>b, c, g, m, p<\/strong> ag atharrachadh aig an toiseach a-mh\u00e0in agus tha an t-alt a\u2019 tionndadh gu <strong>a\u2019<\/strong>:<\/p>\n<ul type=\"circle\">\n<li>air <strong>a\u2019 bh<\/strong>\u00f2rd<\/li>\n<li>anns <strong>a\u2019 ch<\/strong>\u00e0r<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ma tha am facal a\u2019 t\u00f2iseachadh le <strong>s<\/strong> <strong>+<\/strong> <strong>a\/e\/i\/o\/u<\/strong> no le<strong> s + l\/n\/r<\/strong>, tha toiseach an fhacail agus an t-alt ag atharrachadh mar a leanas:<\/p>\n<ul type=\"circle\">\n<li>an s\u00e8ithear: air <strong>an t-s<\/strong>\u00e8ithear<\/li>\n<li>an sruth: anns <strong>an t-sr<\/strong>uth.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Tha faclan a\u2019 t\u00f2iseachadh le <strong>a\/\u00e0, e\/\u00e8, i\/\u00ec, o\/\u00f2, u\/\u00f9<\/strong> agus le <strong>f + a\/e\/i\/o\/u<\/strong> a\u2019 leantainn a\u2019 ph\u00e0train seo:<\/p>\n<ul type=\"circle\">\n<li>an t-\u00f2rd: leis <strong>an<\/strong> \u00f2rd<\/li>\n<li>an t-ugh: leis <strong>an <\/strong>ugh<\/li>\n<li>am feadan: leis <strong>an fh<\/strong>eadan<\/li>\n<li>am fraoch: anns <strong>an fhr<\/strong>aoch.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0Chan eil faclan <em>fireannta<\/em> a\u2019 t\u00f2iseachadh le <strong>d, t, l, n, r, sg, sm, sp, st<\/strong> ag atharrachadh:<\/p>\n<ul type=\"circle\">\n<li>aig an doras<\/li>\n<li>anns an sgioba<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ma tha facal eile no abairt leithid <strong>ri taobh<\/strong> no <strong>a\u2019 leughadh <\/strong>a\u2019 tighinn romhpa, tha faclan <em>fireannta<\/em> leis an alt (<strong>an\/am, a\u2019, an t-<\/strong>) ag atharrachadh mar a leanas &#8211; aig an toiseach agus aig an deireadh (ma tha sin comasach do na litrichean a tha ann).<\/p>\n<ul type=\"circle\">\n<li>am bus: doras <strong>a\u2019 b<\/strong>hus<\/li>\n<li>an c\u00e0r: ri taobh <strong>a\u2019 ch\u00e0ir<\/strong><\/li>\n<li>an doras: iuchair an dor<strong>ais<\/strong><\/li>\n<li>an leabhar: leughadh an leabh<strong>air <\/strong><\/li>\n<li>an s\u00e8ithear: ri taobh <strong>an t-<\/strong>s\u00e8ith<strong>eir <\/strong><\/li>\n<li>an sligeanach: slige <strong>an t-<\/strong>sligean<strong>aich<\/strong><\/li>\n<li>an t-isean: ite an is<strong>ein <\/strong><\/li>\n<li>am feadan: a\u2019 cluiche <strong>an fh<\/strong>ead<strong>ain<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Ma tha d\u00e0 fhacal ceangailte ri ch\u00e8ile (<strong>mullach<\/strong> + <strong>taigh<\/strong>), chan eil an t-alt (<strong>an\/am, a\u2019, an t-)<\/strong> a\u2019 dol ach leis an dara fear. Ma tha barrachd air d\u00e0 fhacal mar seo, chan eil ag atharrachadh ach am fear mu dheireadh:<\/p>\n<ul type=\"disc\">\n<li>mullach <strong>an taighe<\/strong><\/li>\n<li>mullach <strong>taigh a\u2019 bhodaich<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mura bheil an t-alt (<strong>an\/am, a\u2019, an t-<\/strong>) le facal, tha am facal mar as trice ag atharrachadh \u00e0s d\u00e8idh facal eile: cas <strong>b\u00f9ird<\/strong>, doras <strong>c\u00e0ir<\/strong>. Chan eil seo cho cumanta a-nise \u00e0s d\u00e8idh faclan gn\u00ecomh, ge-t\u00e0: Tha mi a\u2019 leughadh <strong>leabhar<\/strong> (math), a\u2019 gluasad <strong>s\u00e8ithear<\/strong>, a\u2019 dr\u00e0ibheadh <strong>c\u00e0r<\/strong>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<div id=\"ccchildpages-1\" class=\"ccchildpages ccflex twocol ccgreen ccclearfix\"><ul class=\"ccchildpages_list ccclearfix\"><li class=\"page_item page-item-497\"><a href=\"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/clar-amais\/rudan\/an-cat-an-sruth-faclan-fireanta\/obair-ire-2\/\">Obair \u00ecre 2<\/a><\/li><\/ul><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00ecneachadh Tha na faclan G\u00e0idhlig airson rudan agus daoine (me, cat, fear) a\u2019 leantainn p\u00e0tran \u00e0raidh a r\u00e8ir co-dhi\u00f9 a tha iad fireannta no boireannta, suidheachadh an fhacail san t-seantans agus na litrichean a tha aig toiseach, meadhan no deireadh an fhacail. Tha am m\u00ecneachadh seo a\u2019 d\u00e8iligeadh ri faclan fireannta. \u2019S e na riochdan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":174,"menu_order":52,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-338","page","type-page","status-publish","hentry","has-post-title","has-post-date","has-post-category","has-post-tag","has-post-comment","has-post-author",""],"builder_content":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/338\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/storlann.co.uk\/mirean\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}